ประวัติวันลอยกระทง

วันลอยกระทงเป็นประเพณีเก่าแก่ของชาวไทยและกลุ่มชาติพันธุ์ไทตะวันออกเฉียงใต้ ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติไทย ประเพณีนี้กำหนดขึ้นเพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์และขอขมาต่อพระแม่คงคาซึ่งเป็นเทวดาในคติฮินดู แต่เทศกาลนี้มีร่องรอยหลักฐานย้อนไปถึงจีนและอินเดียโบราณ

ประวัติวันลอยกระทงในประเทศไทย

สำหรับที่มาของวันลอยกระทงในประเทศไทยนั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงสันนิษฐานว่า เดิมทีเดียวเห็นจะเป็นพิธีของพราหมณ์กระทำเพื่อบูชาพระผู้เป็นเจ้าทั้งสาม คือ พระอิศวร พระนารายณ์ และพระพรหม ต่อมาได้ถือตามแนวทางพระพุทธศาสนามีการปล่อยโคมลอยเพื่อบูชาพระบรมสารีริกธาตุพระจุฬามณีในชั้นดาวดึงส์ และลอยกระทงเพื่อบูชารอยพระพุทธบาท ซึ่งประดิษฐาน ณ หาดทรายแม่น้ำนัมมทา (แม่น้ำนัมมทา เป็นแม่น้ำที่คู่ขนานกับทิวเขาวินธัย ไหลลงภาคตะวันตกของอินเดียแบ่งเขตอินเดียออกเป็นภาคเหนือและภาคใต้)

ดังนั้น ประเพณีลอยกระทงจึงมีความหมายที่หลากหลายทั้งในแง่ของศาสนา วัฒนธรรม และความเชื่อ โดยสรุปได้ดังนี้

ในแง่ของศาสนา เป็นการบูชาพระผู้เป็นเจ้าทั้งสามของพราหมณ์ หรือบูชารอยพระพุทธบาทของพระพุทธเจ้า
ในแง่ของวัฒนธรรม เป็นการขอขมาต่อพระแม่คงคาและขอพรให้ชีวิตรุ่งเรือง
ในแง่ของความเชื่อ เป็นการสะเดาะเคราะห์และส่งสิ่งไม่ดีออกไป

ประเพณีลอยกระทงในปัจจุบัน

ในปัจจุบัน ประเพณีลอยกระทงได้กลายเป็นประเพณีที่ได้รับความนิยมอย่างมากในทุกพื้นที่ของประเทศไทย ผู้คนจะพากันประดิษฐ์กระทงด้วยวัสดุต่างๆ เช่น ใบตอง ดอกบัว ดอกไม้ ฯลฯ เพื่อนำไปลอยในแม่น้ำ ลำคลอง หรือแหล่งน้ำต่างๆ พร้อมกับปล่อยโคมลอยเพื่อบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ โดยเชื่อว่าเป็นการสะเดาะเคราะห์และขอพรให้ชีวิตพบแต่ความสุขความเจริญ

นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับวันลอยกระทง เช่น การประกวดกระทง การประกวดโคมลอย การจุดดอกไม้ไฟ เป็นต้น ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นการเฉลิมฉลองและร่วมสืบสานประเพณีอันดีงามของไทย